Tư vấn
Vì sao cánh bơm bị mòn nhanh trong nước thải có cát và bùn?
Trong hệ thống bơm nước thải, cánh bơm là bộ phận làm việc trực tiếp với dòng chất lỏng. Cánh quay liên tục để tạo lực ly tâm, đẩy nước thải từ hố gom qua đường ống xả. Nếu nước thải chỉ có cặn mềm, giấy vụn hoặc chất hữu cơ nhẹ, cánh bơm có thể vận hành ổn định trong thời gian dài. Nhưng khi nước thải chứa nhiều cát, bùn, sạn nhỏ, hạt rắn mài mòn hoặc bùn loãng có tỷ trọng cao, cánh bơm sẽ nhanh chóng bị mòn, rỗ bề mặt, mẻ mép cánh, giảm đường kính làm việc và mất dần hiệu suất.
Hiện tượng cánh bơm bị mòn nhanh không chỉ làm giảm lưu lượng. Nó còn kéo theo nhiều vấn đề khác như bơm chạy lâu hơn, tốn điện hơn, rung ồn hơn, phớt nhanh hỏng, động cơ dễ quá tải và đường ống xả không đạt lưu lượng thiết kế. Với các hố bơm tầng hầm, trạm bơm nước thải, nhà máy, khu công nghiệp, khu rửa xe, công trình xây dựng hoặc khu xử lý nước thải, việc hiểu đúng nguyên nhân mài mòn cánh bơm là rất quan trọng để chọn đúng bơm chìm nước thải Pentax, máy bơm nước Ebara hoặc các dòng bơm nước thải chuyên dụng khác.
Cát và bùn là hai yếu tố rất phổ biến trong nước thải thực tế. Chúng có thể đi vào hố bơm từ nước mưa cuốn đất, nước rửa sàn, nước rửa xe, nước công trường, bùn lắng trong bể gom, cặn từ đường ống cũ hoặc chất thải sản xuất. Khi đi qua buồng bơm với tốc độ cao, các hạt này hoạt động giống như giấy nhám li ti, liên tục va đập và cào xước bề mặt cánh. Nếu bơm hoạt động nhiều giờ mỗi ngày, quá trình mài mòn diễn ra rất nhanh.
1. Cánh bơm bị mòn là gì?
Cánh bơm bị mòn là hiện tượng bề mặt, mép cánh, rãnh dẫn nước hoặc phần miệng cánh bị mất dần vật liệu do ma sát, va đập, xâm thực hoặc ăn mòn hóa học. Trong nước thải có cát và bùn, nguyên nhân chủ yếu là mài mòn cơ học do hạt rắn.
Khi cánh còn mới, bề mặt cánh tương đối nhẵn, mép cánh đúng hình dạng thiết kế, khe hở giữa cánh và buồng bơm nằm trong giới hạn cho phép. Dòng nước đi qua cánh được dẫn hướng tốt, lưu lượng và cột áp đạt gần thông số thiết kế.
Khi cánh bị mòn, hình dạng thủy lực thay đổi. Mép cánh bị bo tròn, mỏng đi hoặc sứt mẻ. Bề mặt cánh xuất hiện vết rỗ, vết xước, vết ăn mòn dạng hạt. Khe hở trong buồng bơm tăng lên. Dòng nước bị rò ngược nhiều hơn, tổn thất tăng và hiệu suất giảm. Lúc này, bơm vẫn quay, vẫn có tiếng hoạt động, nhưng lượng nước đẩy ra giảm rõ rệt.
Một số dấu hiệu thường gặp khi cánh bơm mòn:
- Bơm chạy lâu hơn mới hạ được mực nước.
- Lưu lượng xả yếu hơn trước.
- Dòng nước ra không mạnh, áp lực giảm.
- Bơm rung hoặc ồn hơn bình thường.
- Dòng điện thay đổi bất thường so với trước.
- Bơm hay bị nhảy overload khi nước có bùn đặc.
- Khi tháo kiểm tra thấy cánh mỏng, rỗ, sứt mép hoặc mòn không đều.
Trong các hệ thống sử dụng máy bơm Pentax DP, máy bơm Pentax DX, máy bơm Pentax DB, máy bơm Pentax DG, máy bơm Pentax DH hoặc máy bơm Pentax DM, nếu nước thải có cát và bùn nhiều hơn dự kiến ban đầu, cánh bơm có thể xuống cấp nhanh hơn điều kiện nước thải sinh hoạt thông thường.
2. Vì sao cát làm cánh bơm mòn nhanh?
Cát là vật liệu có độ cứng cao hơn nhiều so với cặn hữu cơ mềm. Khi cát đi qua cánh bơm với vận tốc lớn, nó va vào bề mặt kim loại, tạo ra tác động mài mòn lặp đi lặp lại. Mỗi hạt cát chỉ lấy đi một lượng vật liệu rất nhỏ, nhưng hàng triệu hạt cát đi qua mỗi ngày sẽ làm cánh bơm mất vật liệu đáng kể.
Cát thường gây mòn mạnh ở các vị trí sau:
- Mép vào của cánh bơm.
- Mép ra của cánh bơm.
- Bề mặt cong dẫn dòng.
- Khe hở giữa cánh và thân bơm.
- Vùng gần cửa hút.
- Vùng có dòng xoáy hoặc vận tốc cao.
Trong nước thải có cát, hạt rắn không đi theo dòng chảy hoàn hảo. Một số hạt va trực tiếp vào cánh, một số hạt xoáy trong buồng bơm, một số hạt bị kẹt tạm thời ở khe hẹp rồi cào xước bề mặt khi cánh quay. Nếu bơm làm việc liên tục ở lưu lượng lớn, vận tốc dòng chảy càng cao thì tác động mài mòn càng mạnh.
Đây là lý do cùng một model bơm, nếu lắp ở hố nước thải sinh hoạt ít cặn thì dùng được lâu, nhưng lắp ở hố nước rửa xe, hố công trường hoặc hố gom có nhiều đất cát thì cánh có thể mòn nhanh hơn nhiều.
3. Bùn loãng làm tăng tải và tăng mài mòn như thế nào?
Bùn loãng là hỗn hợp nước, cặn mịn, chất hữu cơ, đất sét, cát mịn và các hạt lơ lửng. So với nước thải thường, bùn loãng có tỷ trọng và độ nhớt cao hơn. Khi bơm bùn loãng, cánh bơm phải truyền năng lượng cho một dòng chất lỏng “nặng” hơn, lực cản lớn hơn và dễ tạo lớp bám trong buồng bơm.
Công thức công suất thủy lực cơ bản:
P thủy lực = ρ x g x Q x H
Trong đó:
P thủy lực: công suất cần để nâng chất lỏng
ρ: khối lượng riêng của chất lỏng
g: gia tốc trọng trường
Q: lưu lượng
H: cột áp
Khi bơm bùn loãng, giá trị ρ tăng lên so với nước sạch. Ngoài ra, độ nhớt cao hơn làm tổn thất trong buồng bơm và đường ống tăng. Vì vậy, cùng một lưu lượng Q và cột áp H, bơm phải làm việc nặng hơn. Nếu chọn bơm quá sát tải, động cơ dễ nóng, dòng điện tăng và cánh bơm chịu mài mòn mạnh hơn.
Bùn loãng còn có đặc điểm dễ lắng. Khi bơm dừng, cặn mịn lắng xuống đáy hố và xung quanh cửa hút. Khi bơm khởi động lại, một lượng bùn đặc ở đáy bị hút vào trước tiên, tạo tải nặng đột ngột. Nếu hố bơm không có độ dốc gom bùn hợp lý hoặc không được vệ sinh định kỳ, bùn đáy có thể đóng dày quanh chân bơm, làm cửa hút bị che một phần. Lúc đó, bơm vừa thiếu nước vào, vừa hút hỗn hợp bùn đặc, khiến cánh mòn nhanh và động cơ dễ quá tải.
4. Cát và bùn làm giảm hiệu suất bơm ra sao?
Cánh bơm bị mòn sẽ làm giảm khả năng tạo cột áp và lưu lượng. Ban đầu, mức suy giảm có thể chưa rõ ràng. Bơm vẫn chạy, nước vẫn ra, nhưng thời gian bơm lâu hơn. Sau một thời gian, người vận hành mới nhận thấy hố bơm chậm hạ mực nước, đường xả yếu hoặc bơm phải chạy nhiều lần hơn.
Có thể kiểm tra đơn giản bằng công thức:
Tỷ lệ lưu lượng còn lại (%) = (Lưu lượng thực tế / Lưu lượng ban đầu) x 100
Ví dụ, khi mới lắp bơm đạt khoảng 24 m³/h tại điều kiện thực tế. Sau một thời gian làm việc trong nước có nhiều cát và bùn, đo lại chỉ còn 16 m³/h.
Tỷ lệ lưu lượng còn lại = (16 / 24) x 100 = 66,7%
Điều này có nghĩa là bơm chỉ còn khoảng hai phần ba năng lực ban đầu. Nếu hố bơm nhận nước vào liên tục trong giờ cao điểm, mức giảm này có thể làm hố tràn.
Cánh mòn cũng làm bơm chạy lệch điểm làm việc. Khi cánh không còn đúng hình dạng, dòng chảy trong buồng bơm trở nên rối hơn. Bơm có thể rung, gây lực bất lợi lên trục, ổ bi và phớt. Vì vậy, mòn cánh không chỉ là hỏng một chi tiết thủy lực, mà còn ảnh hưởng đến toàn bộ cụm bơm.
5. Kiểu cánh bơm ảnh hưởng lớn đến tốc độ mòn
Không phải mọi loại cánh bơm đều phản ứng giống nhau với cát và bùn. Mỗi kiểu cánh có ưu điểm riêng.
Cánh kín thường cho hiệu suất tốt trong môi trường nước sạch hoặc ít cặn, nhưng khe hở hẹp dễ bị ảnh hưởng nếu có hạt rắn và bùn. Cánh hở hoặc bán hở có không gian thoáng hơn, phù hợp hơn với nước thải có cặn, nhưng vẫn bị mòn nếu cát nhiều. Cánh vortex tạo dòng xoáy, giúp một phần chất rắn đi qua mà ít tiếp xúc trực tiếp với cánh hơn. Cánh cắt phù hợp với rác mềm, xơ sợi, giấy, tóc, nhưng không phải giải pháp tối ưu nếu vấn đề chính là cát mài mòn.
Trong nhóm bơm chìm nước thải Pentax, các model như Máy bơm chìm nước thải Pentax DP80 G, Máy bơm chìm nước thải Pentax DX80/2 G, Máy bơm chìm nước thải Pentax DG 100/2G, Máy bơm chìm nước thải Pentax DH100G hoặc Máy bơm chìm Pentax DMT310 cần được chọn theo đúng loại chất lỏng. Nếu hố bơm chủ yếu là nước thải sinh hoạt ít cát, lựa chọn có thể khác với hố bơm bùn loãng ở công trường.
Với nước lẫn rác mềm, các model như Máy bơm chìm nước thải cánh cắt Pentax DTR101 G, Máy bơm chìm nước thải cánh cắt Pentax DTRT 300, Máy bơm chìm nước thải cánh cắt Pentax DTRT 550 hoặc Máy bơm chìm nước thải cánh cắt Pentax DTRT 1000 có lợi thế ở khả năng xử lý rác mềm và hạn chế tắc. Tuy nhiên, nếu nước chứa cát nhiều, vẫn cần đánh giá mức mài mòn, vì cánh cắt không làm mất đi tác động mài mòn của hạt cát.
Với máy bơm nước Ebara, một số dòng bơm chìm nước thải Ebara sử dụng cánh vortex hoặc semi-vortex để hỗ trợ chất rắn đi qua và hạn chế tắc nghẽn. Kiểu cánh này thường có ưu điểm trong môi trường nước thải có cặn, rác mềm hoặc bùn loãng, nhưng khi nước chứa nhiều cát mài mòn, vẫn cần xem xét vật liệu cánh, tốc độ quay, điều kiện vận hành và lịch bảo trì.
6. Vật liệu cánh quyết định khả năng chịu mài mòn
Cánh bơm nước thải có thể làm từ gang, inox, đồng, nhựa kỹ thuật hoặc vật liệu đặc biệt tùy dòng bơm. Với nước thải có cát và bùn, vật liệu cánh rất quan trọng.
Gang là vật liệu phổ biến trong nhiều dòng bơm nước thải vì có độ bền cơ khí tốt, giá thành hợp lý và phù hợp với nhiều môi trường nước thải sinh hoạt, thương mại, công nghiệp nhẹ. Tuy nhiên, nếu cát nhiều và vận tốc dòng cao, gang vẫn bị mài mòn.
Inox có ưu điểm chống ăn mòn tốt hơn trong một số môi trường, nhưng không phải lúc nào cũng chịu mài mòn cát tốt hơn mọi loại gang. Cần phân biệt giữa ăn mòn hóa học và mài mòn cơ học. Nước có hóa chất, pH bất thường hoặc muối cần chú ý chống ăn mòn. Nước có cát, sạn, bùn lại cần chú ý chống mài mòn.
Vật liệu cứng hơn, dày hơn, thiết kế cánh thoáng hơn và tốc độ quay phù hợp sẽ giúp kéo dài tuổi thọ. Nhưng không có vật liệu nào chống mòn tuyệt đối nếu hố bơm liên tục hút cát. Vì vậy, ngoài chọn bơm đúng, cần giảm lượng cát đi vào bơm bằng biện pháp xử lý tại hố.
7. Tốc độ quay càng cao, mài mòn càng mạnh
Một yếu tố thường bị bỏ qua là tốc độ quay của bơm. Khi cánh quay nhanh, vận tốc tương đối giữa hạt cát và bề mặt cánh lớn hơn. Hạt cát va vào cánh mạnh hơn, gây mài mòn nhanh hơn. Trong nhiều trường hợp, bơm tốc độ cao có kích thước gọn và cột áp tốt, nhưng không phải lúc nào cũng phù hợp với nước có nhiều hạt mài mòn.
Công thức vận tốc đầu cánh có thể hiểu đơn giản:
u = π x D x n / 60
Trong đó:
u: vận tốc đầu cánh
D: đường kính cánh
n: tốc độ quay vòng/phút
Khi n tăng, vận tốc đầu cánh tăng. Hạt cát va đập vào cánh với năng lượng lớn hơn. Vì vậy, nếu hệ thống thường xuyên bơm bùn cát, cần cân nhắc chọn bơm có tốc độ và kiểu cánh phù hợp, thay vì chỉ ưu tiên bơm nhỏ gọn hoặc cột áp cao.
8. Chạy lệch điểm làm việc khiến cánh mòn không đều
Bơm được thiết kế để làm việc tốt nhất trong một vùng lưu lượng – cột áp nhất định. Nếu bơm chạy quá xa vùng tối ưu, dòng chảy trong buồng bơm có thể rối, va đập mạnh và tạo vùng xoáy cục bộ. Khi trong nước có cát, các vùng xoáy này làm hạt cát quét liên tục vào một số vị trí trên cánh, gây mòn cục bộ.
Ví dụ, nếu đường ống quá nhỏ hoặc bị tắc một phần, bơm làm việc ở lưu lượng thấp hơn thiết kế. Dòng nước trong buồng bơm có thể không ổn định, tạo tuần hoàn nội bộ và làm cánh mòn bất thường. Ngược lại, nếu cột áp quá thấp, bơm chạy quá lưu lượng, vận tốc dòng cao, cát đi qua buồng bơm với tốc độ lớn và làm mòn nhanh.
Công thức cột áp tổng cần kiểm tra:
H tổng = H tĩnh + H ma sát + H cục bộ
Trong đó:
H tĩnh: chênh cao từ mực nước hố bơm đến điểm xả
H ma sát: tổn thất do đường ống
H cục bộ: tổn thất qua co, van, tê, van một chiều, khớp nối
Khi chọn máy bơm nước Pentax hoặc máy bơm nước Ebara cho nước có bùn cát, cần tính đúng cột áp thực tế. Chọn sai điểm làm việc không chỉ làm bơm yếu hoặc tốn điện, mà còn làm tăng tốc độ mài mòn cánh.
9. Cát và bùn cũng làm hỏng phớt, ổ bi và thân bơm
Nhiều người chỉ quan tâm đến cánh bơm, nhưng cát và bùn còn ảnh hưởng đến nhiều bộ phận khác. Khi cánh mòn, độ cân bằng thủy lực thay đổi, bơm rung hơn. Rung động truyền lên trục và ổ bi. Nếu kéo dài, ổ bi nóng, phát tiếng ồn và giảm tuổi thọ.
Cát mịn có thể tác động đến phớt cơ khí nếu lọt vào vùng làm kín hoặc làm nước thải quanh phớt trở nên mài mòn hơn. Phớt bị xước, nóng hoặc mòn sẽ làm nước lọt vào khoang dầu, sau đó có thể vào động cơ. Lúc này bơm dễ bị rò điện, giảm cách điện, nhảy chống rò hoặc cháy motor.
Thân bơm và buồng bơm cũng bị mài mòn. Nếu khe hở giữa cánh và buồng bơm tăng quá nhiều, hiệu suất giảm nhanh. Một số trường hợp thay cánh mới nhưng thân bơm đã mòn nặng, lưu lượng vẫn không phục hồi như ban đầu. Vì vậy, khi kiểm tra bơm bị mòn do cát, cần kiểm tra cả cánh, buồng bơm, nắp hút, khe hở, phớt và ổ bi.
10. Dấu hiệu nhận biết nước thải đang gây mòn cánh
Có thể nhận biết nguy cơ mòn cánh qua các dấu hiệu trong hố bơm và quá trình vận hành.
Nếu đáy hố có nhiều cát lắng, bùn vàng, bùn xám, lớp cặn nặng hoặc sạn nhỏ, bơm đang làm việc trong môi trường mài mòn. Nếu nước xả ra có nhiều hạt cứng, tiếng bơm lạo xạo hoặc đường ống xả có cặn cát, cần kiểm tra sớm.
Trong vận hành, nếu bơm chạy lâu hơn trước dù mực nước và nguồn thải không thay đổi, đây là dấu hiệu lưu lượng giảm. Nếu đo dòng điện thấy thay đổi so với trước, cần kiểm tra thêm. Nếu bơm rung, ồn, nước ra yếu, có thể cánh đã mòn hoặc có rác/bùn bám.
Khi kéo bơm lên, dấu hiệu mòn dễ thấy gồm:
- Mép cánh mỏng hơn bình thường.
- Bề mặt cánh có vết rỗ, xước, sần.
- Cánh bị mòn lệch một phía.
- Đường kính cánh giảm.
- Khe hở trong buồng bơm tăng.
- Có bùn cát đóng quanh cửa hút.
- Phớt có dấu hiệu xước hoặc rò dầu.
Với các model như Máy bơm chìm nước thải Pentax DH 80 G, Máy bơm chìm nước thải Pentax DHT80, Máy bơm chìm nước thải Pentax DMT410 hoặc Máy bơm chìm Pentax DMT1000, nếu làm việc trong hố có bùn cát nhiều, nên đưa nội dung kiểm tra cánh vào lịch bảo trì định kỳ.
11. Cách hạn chế mòn cánh trong nước thải có cát và bùn
Giảm lượng cát đi vào hố bơm
Cách tốt nhất để giảm mòn cánh là giảm lượng hạt mài mòn đi qua bơm. Nếu nước thải có nhiều cát, nên bố trí hố lắng, rãnh lắng hoặc ngăn tách cát trước hố bơm. Với công trình xây dựng, không nên để nước rửa bê tông, bùn đất và cát chảy trực tiếp vào hố bơm chính.
Ở khu rửa xe hoặc khu rửa sàn, cần có hố tách cát. Nếu không, cát sẽ liên tục đi vào bơm, làm cánh mòn rất nhanh. Một chiếc bơm tốt không thể bù lại cho thiết kế hố bơm không có ngăn lắng.
Vệ sinh bùn đáy định kỳ
Bùn đáy càng dày, bơm càng dễ hút hỗn hợp đặc và hạt rắn nặng. Cần hút bùn đáy theo chu kỳ phù hợp với lượng cặn thực tế. Không nên chờ đến khi bơm yếu hoặc nhảy overload mới vệ sinh.
Nếu hố có nhiều bùn, nên kiểm tra mức bùn bằng que đo hoặc quan sát khi bảo trì. Khi bùn chiếm quá nhiều thể tích hố, dung tích hữu ích giảm, bơm chạy thường xuyên hơn, vừa tốn điện vừa mòn nhanh.
Chọn đúng kiểu cánh
Với nước thải thường ít cát, có thể chọn các dòng bơm phổ thông phù hợp lưu lượng và cột áp. Với bùn loãng, nên ưu tiên cánh thoáng, thân chắc, động cơ đủ tải và vật liệu phù hợp. Với nước có rác mềm, có thể chọn cánh cắt hoặc cánh chống tắc.
Máy bơm Pentax DC/DCT như Máy bơm chìm nước thải cánh hở Pentax DCT 310, Máy bơm chìm nước thải cánh hở Pentax DCT 560 hoặc Máy bơm chìm nước thải cánh hở Pentax DCT 750 có thể được cân nhắc trong các ứng dụng cần khả năng xử lý nước thải có cặn tốt hơn bơm thoát nước nhẹ. Trong khi đó, máy bơm nước Pentax DTRT phù hợp hơn khi nước có rác mềm, xơ sợi và nguy cơ tắc nghẽn.
Không để bơm chạy lệch điều kiện thiết kế
Cần kiểm tra đường kính ống, chiều dài ống, số co, van một chiều và điểm xả. Nếu hệ thống bị tắc một phần hoặc cột áp thực tế sai, bơm sẽ chạy lệch điểm làm việc, làm mòn cánh nhanh hơn. Sau một thời gian sử dụng, đường ống có thể bị bám cặn, làm thay đổi điều kiện vận hành. Vì vậy, việc thông ống và vệ sinh van cũng giúp bảo vệ cánh bơm.
Theo dõi lưu lượng và dòng điện
Nên ghi lại thời gian bơm hạ mực nước từ mức ON xuống mức OFF. Nếu thời gian này tăng dần theo thời gian, có thể lưu lượng đang giảm do cánh mòn, ống tắc hoặc bùn đáy nhiều.
Công thức kiểm tra nhanh lưu lượng thực tế:
Q thực tế (m³/h) = V hữu ích (m³) x 60 / t bơm (phút)
Trong đó:
V hữu ích: thể tích nước giữa mức bơm chạy và mức bơm dừng
t bơm: thời gian bơm hạ nước từ mức chạy đến mức dừng
Theo dõi dòng điện cũng rất quan trọng. Nếu dòng tăng bất thường, có thể bơm đang chạy nặng do bùn, rác hoặc tắc nghẽn. Nếu dòng giảm nhưng lưu lượng cũng giảm, có thể cánh đã mòn nặng và không còn tạo tải thủy lực như ban đầu.
12. Chọn bơm Pentax và Ebara cho môi trường có cát, bùn
Khi chọn bơm chìm nước thải Pentax cho môi trường có cát và bùn, cần phân loại rõ mức độ bùn cát. Nếu chỉ là nước thải sinh hoạt có ít cặn, các dòng như Máy bơm chìm nước thải Pentax DP100 G, Máy bơm chìm nước thải Pentax DX100/2 G hoặc Máy bơm chìm nước thải Pentax DB150G có thể được xem xét theo lưu lượng và cột áp thực tế. Nếu hố có bùn loãng, nên chú ý hơn đến thân bơm, kiểu cánh, khả năng chống tắc và lịch vệ sinh.
Với nước có bùn và chất rắn nhiều hơn, các dòng như máy bơm Pentax DH, máy bơm Pentax DM hoặc nhóm máy bơm Pentax DC/DCT có thể phù hợp hơn trong một số bài toán. Ví dụ, Máy bơm chìm nước thải Pentax DH100G, Máy bơm chìm nước thải Pentax DHT100, Máy bơm chìm Pentax DMT210, Máy bơm chìm Pentax DMT400-4 hoặc Máy bơm chìm nước thải cánh hở Pentax DCT 410 cần được chọn dựa trên thông số cụ thể, không chọn theo cảm tính.
Với nước lẫn rác mềm và xơ sợi, Máy bơm chìm nước thải cánh cắt Pentax DTRT 200, Máy bơm chìm nước thải cánh cắt Pentax DTRT 400, Máy bơm chìm nước thải cánh cắt Pentax DTRT 750 hoặc Máy bơm chìm nước thải cánh cắt Pentax DTRT 1000 là những ví dụ nên cân nhắc. Nhưng nếu nước có nhiều cát, cần hiểu rằng cánh cắt giúp xử lý rác mềm chứ không triệt tiêu mài mòn do hạt cát.
Với máy bơm nước Ebara, ưu điểm nằm ở sự đa dạng của các dòng bơm chìm nước thải Ebara, từ cánh vortex, semi-vortex đến các cấu hình xử lý nước thải có chất rắn. Khi chọn Ebara cho môi trường có bùn cát, cần xem kỹ đường kính thông qua chất rắn, vật liệu cánh, thân bơm, phớt, tốc độ quay và điều kiện làm việc liên tục hay gián đoạn.
13. Những sai lầm làm cánh bơm mòn nhanh hơn
- Sai lầm đầu tiên là dùng bơm thoát nước nhẹ cho hố có nhiều bùn cát. Bơm vẫn có thể chạy trong thời gian đầu, nhưng cánh nhanh mòn, phớt nhanh hỏng và lưu lượng giảm mạnh.
- Sai lầm thứ hai là không có hố lắng cát. Khi cát đi thẳng vào bơm, tuổi thọ cánh giảm đáng kể. Hố lắng cát đơn giản nhưng hiệu quả hơn nhiều so với việc liên tục thay cánh.
- Sai lầm thứ ba là chọn bơm quá nhỏ. Bơm quá nhỏ phải chạy lâu, số giờ tiếp xúc với cát và bùn tăng, từ đó mài mòn tăng. Bơm quá nhỏ cũng dễ quá tải khi bùn đặc.
- Sai lầm thứ tư là chọn bơm quá lớn nhưng hệ thống ống không phù hợp. Bơm lớn có thể tạo vận tốc cao, hút cát mạnh hơn và làm dòng chảy rối. Nếu không tính đúng điểm làm việc, cánh vẫn mòn nhanh.
- Sai lầm thứ năm là không vệ sinh hố bơm. Bùn đáy dày, cát lắng quanh chân bơm và rác bám cửa hút đều làm bơm chạy nặng hơn. Một hệ thống dùng bơm tốt nhưng hố bơm bẩn vẫn khó bền.
- Sai lầm thứ sáu là chỉ thay cánh mà không kiểm tra buồng bơm. Nếu buồng bơm cũng bị mòn, thay cánh mới chưa chắc khôi phục được hiệu suất. Cần kiểm tra tổng thể.
14. Khi nào nên thay cánh bơm?
Không có một mốc thời gian cố định cho mọi công trình. Cánh bơm nên được thay khi mòn đến mức ảnh hưởng rõ rệt đến vận hành hoặc có nguy cơ gây hỏng các bộ phận khác.
Có thể cân nhắc thay cánh khi:
- Lưu lượng giảm rõ dù đã vệ sinh rác và thông ống.
- Cánh bị mòn mỏng, sứt mép hoặc rỗ sâu.
- Bơm rung mạnh do cánh mòn lệch.
- Khe hở cánh quá lớn so với thiết kế.
- Động cơ thường xuyên quá tải do bơm làm việc bất ổn.
- Bơm không còn đạt cột áp yêu cầu.
Khi thay cánh, nên kiểm tra đồng thời phớt cơ khí, dầu khoang phớt, ổ bi, thân bơm, nắp hút và cáp điện. Nếu chỉ thay cánh mà phớt đã xước hoặc ổ bi đã mòn, bơm vẫn có thể hỏng sau thời gian ngắn.
15. Kết luận
Cánh bơm bị mòn nhanh trong nước thải có cát và bùn là kết quả của nhiều yếu tố kết hợp: hạt cát mài mòn, bùn làm tăng tải, dòng chảy rối, tốc độ quay cao, chọn sai kiểu cánh, vật liệu không phù hợp, hố bơm không có ngăn lắng và bảo trì chưa đúng chu kỳ. Khi cánh mòn, bơm không chỉ giảm lưu lượng mà còn dễ rung, tốn điện, hỏng phớt, quá tải động cơ và mất ổn định toàn hệ thống.
Để hạn chế mài mòn, cần bắt đầu từ việc kiểm soát cát và bùn trước khi vào bơm. Hố lắng cát, vệ sinh bùn đáy, thiết kế hố bơm hợp lý và theo dõi lưu lượng thực tế là những giải pháp rất quan trọng. Sau đó mới đến lựa chọn đúng dòng bơm. Với nước thải nhẹ, có thể cân nhắc các dòng máy bơm Pentax DP, máy bơm Pentax DX, máy bơm Pentax DB hoặc máy bơm Pentax DG. Với bùn loãng và môi trường nặng hơn, nên xem xét máy bơm Pentax DH, máy bơm Pentax DM, máy bơm Pentax DC/DCT hoặc các dòng bơm chuyên dụng theo điều kiện thực tế. Với nước thải nhiều rác mềm, máy bơm nước Pentax DTRT cánh cắt là lựa chọn đáng chú ý, nhưng vẫn cần đánh giá riêng nguy cơ mài mòn do cát.
Máy bơm nước Ebara và bơm chìm nước thải Ebara cũng có nhiều công nghệ cánh vortex, semi-vortex và cấu hình chống tắc phù hợp với các môi trường nước thải khác nhau. Tuy nhiên, dù chọn Pentax, Ebara hay bất kỳ thương hiệu nào, nguyên tắc quan trọng nhất vẫn là chọn bơm theo đúng loại chất lỏng, đúng lưu lượng, đúng cột áp, đúng vật liệu và đúng điều kiện vận hành.
Một chiếc bơm tốt sẽ bền hơn nhiều nếu không phải hút cát liên tục. Ngược lại, nếu hố bơm luôn đầy bùn cát, cánh bơm dù chất lượng cao cũng sẽ mòn nhanh. Vì vậy, bảo vệ cánh bơm không chỉ là chọn đúng model, mà còn là quản lý tốt môi trường nước thải mà bơm phải làm việc mỗi ngày.
